Trwy barhau i ddefnyddio'r wefan, rydych yn cytuno i osod nifer fechan o gwcis. Polisi cwcis

Desktop
Skip Ribbon Commands
Skip to main content
 
 
You are in :

Beth yw pwyllgor?

Mae’r pwyllgorau yn un modd o alluogi’r Cynulliad i gyflawni ei swyddogaethau statudol a chyfansoddiadol.

Pwyllgorau yw un o'r prif fecanweithiau sy'n galluogi'r Cynulliad i gyflawni ei swyddogaethau statudol a chyfansoddiadol.

Yn y Cynulliad, mae pwyllgor yn cynnwys nifer o Aelodau Cynulliad o bob plaid wleidyddol a benodir gan y Cynulliad llawn i gydweithio ar waith manwl ac ymgymryd â swyddogaethau penodol. Y Cynulliad sydd hefyd yn penderfynu pwy fydd cadeirydd pob pwyllgor. Ni all unrhyw un nad yw'n Aelod Cynulliad fod yn aelod o un o bwyllgorau neu is-bwyllgorau'r Cynulliad.

Nid yw'r Rheolau Sefydlog yn rhagnodi pa bwyllgorau y mae'n rhaid eu sefydlu. Maent yn rhoi'r rhyddid i'r Cynulliad lunio strwythur pwyllgorau sy'n adlewyrchu blaenoriaethau ac amgylchiadau cyfoes. Maent yn cynnwys y gofyniad i sicrhau bod y strwythur pwyllgorau yn cyflawni'r swyddogaethau allweddol a restrir yn y Rheolau Sefydlog.

Bwrdd mewn ystafell y pwyllgorMae'r Cynulliad wedi penderfynu ar strwythur pwyllgorau sy'n rhoi'r pŵer iddynt graffu ar y llywodraeth a chyrff cyhoeddus cysylltiedig a chraffu ar ddeddfwriaeth, o fewn cylch gwaith penodol.

Mae'r Cynulliad wedi sefydlu pwyllgorau i drafod pynciau penodol. Mae pob pwyllgor yn ymgymryd â gwaith fel ymchwilio i ddeddf arfaethedig (Bil) neu gynnal ymchwiliad i benderfyniadau polisi gan Lywodraeth Cymru. Gall y penderfyniadau gan bwyllgor fod yn rhan o adroddiad y gall holl Aelodau'r Cynulliad ei drafod yn y Cyfarfod Llawn.

Rhyngddynt, mae pwyllgorau'r Cynulliad yn edrych ar y meysydd deddfu y mae Llywodraeth Cymru yn gyfrifol amdanynt.  Y pynciau hyn yw'r meysydd o fywyd Cymru sydd wedi'u datganoli i'r Cynulliad gan Lywodraeth y DU yn Llundain.

Gall pob pwyllgor ymchwilio i ystod o faterion sy'n dod o fewn ei faes diddordeb (ei gylch gwaith). Mae cylch gwaith pwyllgor yn cael ei nodi gan ei deitl. Er enghraifft, mae'r Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg yn ymchwilio i faterion sy'n effeithio ar Blant a Phobl Ifanc.

Mae rhestr o bwyllgorau presennol y Cynulliad i'w gweld yma: http://cynulliad.cymru/pwyllgorau

Yn aml, gall sawl pwyllgor ymchwilio i fater. Er enghraifft, gallai mater sy'n ymwneud ag iechyd plant gael ei ymchwilio gan sawl pwyllgor, gan gynnwys:

Mae pwyllgor yn edrych ar fater drwy gynnal 'ymchwiliad'.

Archwiliad i destun neu faes arbennig yw ymchwiliad, er mwyn gweld beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud ar hyn o bryd, a gweld a ellid gwneud unrhyw welliannau.  Mae  enghreifftiau o ymchwiliadau yn y gorffennol yn cynnwys edrych i weld a yw prydau ysgol yng Nghymru yn ddigon iach, a ddylai Cymru gael ei thîm criced ei hun, ac edrych ar safon gwasanaethau gofal newyddenedigol yng Nghymru.

Gall pwyllgor edrych ar unrhyw faes pwnc o fewn ei gylch gwaith. Gall syniadau am ymchwiliadau pwyllgorau ddeillio o nifer o leoedd. Mae'r rhain yn cynnwys:

  • syniadau Aelodau Cynulliad, yn seiliedig ar eu profiadau a'u diddordebau gwleidyddol a phersonol neu syniadau sy'n deillio o gysylltiad â'u hetholwyr;
  • awgrymiadau gan unigolion a sefydliadau (trwy gysylltiad â phwyllgor cyfan, neu gydag aelodau unigol);
  • materion a godwyd yn ystod trafodion ehangach Cynulliad Cenedlaethol Cymru (e.e. deisebau a chraffu ar gyllideb);
  • gwaith a wnaed gan bwyllgorau blaenorol (yn enwedig ar ddechrau Cynulliad newydd);
  • dadansoddiad o faterion amserol/arfaethedig o bwys o fewn cylch gwaith pwyllgor, a nodwyd gan y Gwasanaeth Ymchwil.

Os oes mater penodol yr ydych yn teimlo y dylai pwyllgor edrych arno yn fanwl, gallwch gysylltu â nhw neu eich Aelodau Cynulliad i awgrymu'r syniad. Fel arfer, bydd gan bwyllgor Cynulliad amserlen ar gyfer ei gwaith dros y tri mis nesaf o leiaf, er y gellir weithiau ymgorffori materion newydd.

Pan gaiff cyfraith newydd (sef Bil) ei gynnig, bydd y Pwyllgor Busnes yn dewis pa bwyllgor fydd yn gyfrifol am edrych ar y gyfraith newydd arfaethedig. Bydd pwyllgor fel arfer yn cynnal ymchwiliad i effaith fwriadedig y gyfraith arfaethedig. Bydd y pwyllgor yna'n archwilio'r gyfraith arfaethedig yn fanwl, a gall wneud newidiadau i'r gyfraith arfaethedig cyn iddi gael ei hystyried gan y Cynulliad cyfan. Os bydd y Cynulliad yn cytuno ar y gyfraith arfaethedig, rhaid iddi gael Cydsyniad Brenhinol cyn iddi ddod yn gyfraith (wedyn mae'n dod yn 'Ddeddf y Cynulliad'). Mae'r broses hon yn cael ei disgrifio'n fanwl yn yr adran 'Canllaw i'r Broses Ddeddfu'.

Gellir cynnal ymchwiliadau mewn nifer o wahanol ffyrdd.  Gallai ymchwiliad olygu bod pwyllgor yn casglu gwybodaeth gan y cyhoedd neu gan sefydliadau penodol.   Gelwir y wybodaeth hon yn aml yn 'dystiolaeth'. Bydd pwyllgor weithiau'n casglu tystiolaeth am rai misoedd, ac wedyn yn cyhoeddi adroddiad ac yn ysgrifennu argymhellion i Lywodraeth Cymru.

Hefyd, bydd ymchwiliadau weithiau yn golygu bod pwyllgor yn casglu tystiolaeth am gyfnod byrrach, neu gall arwain at bwyllgor yn ysgrifennu at un o Weinidogion Llywodraeth Cymru gyda chwestiynau o ganlyniad i'r hyn y mae wedi'i glywed, yn hytrach na chyhoeddi adroddiad llawn.

Weithiau bydd y pwyllgor yn gofyn i rai o'i aelodau ffurfio pwyllgor bach (neu 'is-bwyllgor') i edrych ar faes neu eitem o ddiddordeb penodol.

I'w helpu gyda'i waith, mae gan bwyllgor dîm clercio (sy'n gyfrifol am weinyddu gwaith y pwyllgor o ddydd i ddydd) a nifer o swyddogion eraill. Mae rolau'r swyddogion hyn yn cael eu disgrifio yn yr adran Pwyllgorau: Pwy yw pwy?

Partners & Help