Trwy barhau i ddefnyddio'r wefan, rydych yn cytuno i osod nifer fechan o gwcis. Polisi cwcis

Desktop
Skip Ribbon Commands
Skip to main content
 
 
You are in :

Cwestiynau Cyffredin


Ble arall y gall pobl bleidleisio yn 16 oed?

Yn yr Alban, Awstria, Malta, Ynys Manaw, Jersey a Guernsey, yr oedran pleidleisio lleiaf yw 16. Roedd pobl ifanc 16 a 17 oed yn gallu pleidleisio yn refferendwm annibyniaeth yr Alban a gall pobl ifanc 16 oed bleidleisio mewn etholiadau lleol yn yr Alban ac yn etholiadau Senedd yr Alban. Yn ogystal, mae Llywodraeth Cymru wedi dweud y bydd yn deddfu i ostwng yr oed pleidleisio ar gyfer etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru o 2022.

Pam eich bod chi'n cynnig newid yr oedran pleidleisio isaf

Mae canlyniadau ymgynghoriad Comisiwn y Cynulliad, Creu Senedd i Gymru yn dangos cefnogaeth gan y cyhoedd i'r cynnig hwn. 

Dywedodd 59% o 1,530 o ymatebion i gwestiwn am yr oedran pleidleisio isaf ar gyfer etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol y dylai fod yn 16, o'i gymharu â 39% a ddywedodd y dylai fod yn 18 oed. 

Daeth y Panel Arbenigol ar Ddiwygio Etholiadol y Cynulliad i'r casgliad y byddai gostwng yr oedran pleidleisio i 16 oed ar gyfer etholiadau'r Cynulliad “yn fodd grymus o godi ymwybyddiaeth wleidyddol a chyfranogiad mewn gwleidyddiaeth ymysg pobl ifanc”. 

Bwriad Llywodraeth Cymru yw gostwng yr oedran pleidleisio isaf i 16 oed ar gyfer etholiadau nesaf awdurdodau lleol yn 2022. Mae Comisiwn y Cynulliad yn credu er mwyn sicrhau’r lefel uchaf bosibl o ran cyfranogiad, y dylid gweithredu hyn ar gyfer yr etholiadau i senedd genedlaethol Cymru i ddechrau. Mae hyn yn adlewyrchu casgliadau’r Panel Arbenigol ei bod yn “ddymunol, pe byddai'r etholfraint yn cael ei hymestyn yng Nghymru, ei bod yn cael ei defnyddio gyntaf yn etholiad y Cynulliad, gan fod hwnnw'n denu mwy o sylw” yn 2021.

Faint o bobl ifanc 16 a 17 oed yng Nghymru fyddai'n gymwys i bleidleisio?

Tua 70, 000

Oni ddylech chi ystyried pleidleisiau yn 16 oed ar gyfer etholiadau San Steffan, y Cynulliad ac awdurdodau lleol ar yr un pryd?

Dim ond pŵer i ddeddfu ar yr oedran pleidleisio ar gyfer etholiadau'r Cynulliad ac etholiadau lleol yng Nghymru sydd gan y Cynulliad Cenedlaethol. Senedd y DU sydd â phŵer dros yr oedran pleidleisio isaf ar gyfer etholiadau San Steffan, refferenda'r DU ac etholiadau ar gyfer Comisiynwyr yr Heddlu a Throsedd.

Roedd canlyniadau ymgynghoriad Comisiwn y Cynulliad, Creu Senedd i Gymru yn dangos cefnogaeth gan y cyhoedd i'r un bobl allu pleidleisio yn etholiadau'r Cynulliad ac etholiadau lleol yng Nghymru. 

Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu gostwng yr oedran pleidleisio isaf i 16 oed ar gyfer etholiadau nesaf awdurdodau lleol yn 2022. Mae Comisiwn y Cynulliad yn credu er mwyn sicrhau’r lefel uchaf bosibl o ran cyfranogiad, y dylid gweithredu hyn ar gyfer yr etholiadau i senedd genedlaethol Cymru i ddechrau. Mae hyn yn adlewyrchu casgliadau’r Panel Arbenigol ei bod yn “ddymunol, pe byddai'r etholfraint yn cael ei hymestyn yng Nghymru, ei bod yn cael ei defnyddio gyntaf yn etholiad y Cynulliad, gan fod hwnnw'n denu mwy o sylw” yn 2021.

Oni fyddai'n drysu pleidleiswyr os yw'r oedran pleidleisio yn wahanol ar gyfer gwahanol etholiadau?

Mae'r oedran pleidleisio isaf ar gyfer etholiadau yn yr Alban yn wahanol i etholiadau Senedd yr Alban ac etholiadau San Steffan. Yn 2016, roedd pobl ifanc 16 a 17 oed yn gallu pleidleisio yn etholiadau Senedd yr Alban. Yn 2017, roedd pobl ifanc 16 a 17 oed yn gallu pleidleisio yn yr etholiadau llywodraeth leol ond nid yn etholiad cyffredinol y DU. Mae adroddiadau gan y Comisiwn Etholiadol ar yr etholiadau hynny yn awgrymu nad oedd dryswch mawr ymysg pleidleiswyr.

A yw pobl ifanc 16 oed yn ddigon aeddfed i bleidleisio?

Hefyd, ystyriodd y Panel Arbenigol ar Ddiwygio Etholiadol a oedd gan bobl ifanc 16 oed y wybodaeth wleidyddol, yr aeddfedrwydd a'r annibyniaeth meddwl i bleidleisio. Canfu ymchwil gan y Comisiwn Etholiadol, yn sgil etholiadau lleol 2017 yn yr Alban, fod pobl ifanc 16 ac 17 oed wedi ei chael yn haws cael gafael ar wybodaeth am sut i fwrw eu pleidlais na phobl rhwng 18 a 24 oed, a'u bod yn llai tebygol o'i chael yn anodd llenwi eu papur pleidleisio. Rhwng popeth, daeth y Panel Arbenigol i'r casgliad y byddai gostwng yr oedran pleidleisio isaf i 16 o 2021 ymlaen yn fodd grymus o godi ymwybyddiaeth wleidyddol a chyfranogiad ymhlith pobl ifanc. 

Ystyriodd y Panel Arbenigol hefyd yr oedran y mae pobl ifanc yn ymgymryd â gwahanol hawliau a chyfrifoldebau. Daeth i'r casgliad nad oes un oedran, mewn gwirionedd, y mae person ifanc yn cael yr holl hawliau a chyfrifoldebau sydd gan oedolyn o ddinesydd. 

Er mwyn sicrhau bod pobl ifanc yn cael eu hannog a’u cefnogi i ddefnyddio eu hawl i bleidleisio, byddai’n rhaid i ostwng yr oedran pleidleisio i 16 oed ddod law yn llaw ag addysg briodol mewn perthynas â gwleidyddiaeth a dinasyddiaeth a byddai’n rhaid codi ymwybyddiaeth. Mae Comisiwn y Cynulliad yn bwriadu gweithio gyda Llywodraeth Cymru a phartneriaid eraill i benderfynu ar y ffordd orau o ddiwallu'r angen hwn. t

Roedd y Panel Arbenigol yn glir pe bai'r oedran pleidleisio yn cael ei ostwng i 16 oed, y dylai addysg wleidyddol a dinasyddiaeth briodol gyd-fynd â hynny. Sut y byddwch yn ymdrin â hyn?

Argymhellodd y Panel Arbenigol y dylai addysg wleidyddol a dinasyddiaeth gyd-fynd â gostwng yr oed pleidleisio isaf i 16 oed, ond roedd hefyd yn glir y dylid gwneud y newid ar gyfer 2021. 

Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu gostwng yr oedran pleidleisio isaf i 16 oed ar gyfer etholiadau nesaf awdurdodau lleol yn 2022. Mae Comisiwn y Cynulliad yn credu er mwyn sicrhau’r lefel uchaf bosibl o ran cyfranogiad, y dylid gweithredu hyn ar gyfer yr etholiadau i senedd genedlaethol Cymru i ddechrau. Mae hyn yn adlewyrchu casgliadau’r Panel Arbenigol ei bod yn “ddymunol, pe byddai'r etholfraint yn cael ei hymestyn yng Nghymru, ei bod yn cael ei defnyddio gyntaf yn etholiad y Cynulliad, gan fod hwnnw'n denu mwy o sylw” yn 2021. 

Er mwyn sicrhau bod pobl ifanc yn cael eu hannog a’u cefnogi i ddefnyddio eu hawl i bleidleisio, byddai’n rhaid i ostwng yr oedran pleidleisio i 16 oed ddod law yn llaw ag addysg briodol mewn perthynas â gwleidyddiaeth a dinasyddiaeth a byddai’n rhaid codi ymwybyddiaeth. Mae Comisiwn y Cynulliad yn bwriadu gweithio gyda Llywodraeth Cymru a phartneriaid eraill i benderfynu ar y ffordd orau o ddiwallu'r angen hwn.

Pam bod angen newid enw'r Cynulliad?

Mae'r Cynulliad heddiw yn sefydliad gwahanol iawn i'r un a sefydlwyd ym 1999. Ar y pryd, nid oedd ganddo unrhyw bwerau deddfu sylfaenol ac nid oedd wedi'i wahanu'n ffurfiol oddi wrth Lywodraeth Cymru. Erbyn hyn, mae'n gyfrifol am ddeddfu a dwyn Llywodraeth Cymru i gyfrif mewn rhai o'r meysydd sydd â'r effaith fwyaf ar fywydau pobl yng Nghymru. 

Ym mis Gorffennaf 2016, cytunodd Aelodau'r Cynulliad yn unfrydol y dylai enw'r Cynulliad adlewyrchu ei statws cyfansoddiadol fel senedd genedlaethol. 

Ymgynghorodd Comisiwn y Cynulliad â'r cyhoedd rhwng 8 Rhagfyr 2016 a 3 Mawrth 2017. 

Dangosodd yr ymgynghoriad fod 61 y cant o'r ymatebwyr yn cytuno neu'n cytuno'n gryf y dylai'r Cynulliad newid ei enw. 

A oes cefnogaeth gan y cyhoedd i newid enw'r Cynulliad?

Cynhaliwyd ymgynghoriad ar newid enw Cynulliad Cenedlaethol Cymru rhwng 8 Rhagfyr 2016 a 3 Mawrth 2017. Cafwyd cyfanswm o 2,821 o ymatebion. Dyma oedd y prif ganfyddiadau:

  • roedd 60% o'r ymatebwyr yn anghytuno neu'n anghytuno'n gryf bod pobl yn deall rôl y Cynulliad yn dda; 
  • roedd 61% o'r ymatebwyr yn cytuno neu'n cytuno'n gryf y dylai'r Cynulliad newid ei enw.  

Beth fydd yr enw newydd ar gyfer Aelodau’r Cynulliad?

Caiff yr Aelodau eu galw’n Aelodau’r Senedd/Members of the Senedd.

Faint fydd newid yr enw yn ei gostio?

Bydd Comisiwn y Cynulliad yn cynllunio'r newid er mwyn lleihau'r gost cymaint ag y bo modd. Ni fydd unrhyw newid i logo'r Cynulliad. 

Bydd yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol, sy'n cyd-fynd â chyflwyno'r Bil, yn cynnwys asesiad o'r costau, ar gyfer y Cynulliad ei hun (fel arwyddion ar ystâd y Cynulliad), a phobl a sefydliadau eraill yr effeithir arnynt (er enghraifft, o ran gosod arwyddion ffyrdd newydd).

Beth sydd wedi digwydd i argymhellion y Panel Arbenigol y dylid cynyddu maint y Cynulliad erbyn 2021?

Mae'r Llywydd yn hyderus o drafodaethau hyd yn hyn a'r ymateb i'r ymgynghoriad cyhoeddus bod digon o gefnogaeth i'r cynnig i gynyddu nifer yr Aelodau Cynulliad. Fodd bynnag, nid oes consensws eto ar y system bleidleisio y dylid ei defnyddio i ethol y sefydliad mwy hwnnw, nac o ran y mesurau a allai annog ethol deddfwrfa fwy amrywiol. 

Ni ellir gwneud penderfyniadau ynghylch ethol mwy o Aelodau heb benderfynu sut y byddant yn cael eu hethol. Mae trafodaethau ar y materion hyn yn parhau. Yn y cyfamser, bydd cyflwyno Bil Senedd ac Etholiadau (Cymru) ar ddechrau 2019 yn caniatáu i newid enw'r Cynulliad, gostwng yr oedran pleidleisio lleiaf ar gyfer etholiadau'r Cynulliad i 16 oed, a diwygio'r trefniadau anghymwyso i gael eu gweithredu ar gyfer 2021.

Roedd eich ymgynghoriad yn gofyn a ddylai carcharorion allu pleidleisio yn etholiadau'r Cynulliad. A fydd y Bil yn rhoi'r bleidlais i garcharorion?

Cafodd Cynulliad Cenedlaethol Cymru a Gweinidogion Cymru gyfrifoldeb dros etholiadau'r Cynulliad a llywodraeth leol yng Nghymru yn ddiweddar iawn, drwy Ddeddf Cymru 2017. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymgynghori ar becyn o gynigion ar gyfer diwygio etholiadau llywodraeth leol ac mae'n edrych ar yr opsiynau ar gyfer ymestyn hawliau carcharorion i bleidleisio mewn etholiadau llywodraeth leol. Ymgynghorodd Comisiwn Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar becyn o gynigion ar gyfer diwygio trefniadau etholiadol a mewnol y Cynulliad yn ystod gwanwyn 2018, gan gynnwys a ddylai cynigion Llywodraeth y DU neu Lywodraeth Cymru ar gyfer rhoi'r bleidlais i garcharorion fod yn berthnasol i etholiadau'r Cynulliad hefyd. Yn dilyn yr ymgynghoriad, cyhoeddodd y Llywydd fod angen ystyriaeth bellach o faterion democrataidd a hawliau dynol yn ymwneud â'r bleidlais i garcharorion, a bod y Comisiwn yn gwahodd y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau i ystyried cynnal ymchwiliad i archwilio’r mater a ddylai carcharorion o Gymru gael pleidleisio yn etholiadau’r Cynulliad Cenedlaethol.

Roedd eich ymgynghoriad yn gofyn a ddylai pob un sy'n byw'n gyfreithlon yng Nghymru allu pleidleisio yn etholiadau'r Cynulliad. A fydd y Bil yn rhoi pleidlais i bawb sy'n byw yma bleidleisio? Beth am ddinasyddion yr UE ar ôl Brexit?

Ar hyn o bryd, gall dinasyddion yr UE a dinasyddion y Gymanwlad bleidleisio yn etholiadau'r Cynulliad. Ni fydd Bil Senedd ac Etholiadau (Cymru) yn newid hyn. Bydd dinasyddion y Gymanwlad a dinasyddion yr UE sy'n byw yng Nghymru ac sydd wedi cofrestru i bleidleisio yn dal i allu pleidleisio yn etholiadau'r Cynulliad. Er nad oes eglurder eto o ran manylion bargen Brexit mewn perthynas â hawliau pleidleisio dinasyddion yr UE, mae Deddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) 2018 yn gwarchod hawl dinasyddion yr UE i bleidleisio yn etholiadau’r Cynulliad ac etholiadau llywodraeth leol ar ôl y diwrnod gadael. Felly, mae Comisiwn y Cynulliad yn fodlon nad oes angen dim camau pellach ar hyn o bryd i warchod hawl dinasyddion yr UE i bleidleisio yn etholiadau’r Cynulliad. 

Roedd ymgynghoriad y Comisiwn, Creu Senedd i Gymru yn gofyn p'un a ddylai pob un sy'n byw'n gyfreithlon yng Nghymru, ni waeth beth yw ei genedligrwydd na’i ddinasyddiaeth, gael yr hawl i bleidleisio yn etholiadau'r Cynulliad. O'r 1,480 o ymatebion i'r cwestiwn hwn, roedd 66 y cant (980) yn teimlo y dylid caniatáu i bawb sy’n byw’n gyfreithlon yng Nghymru bleidleisio yn etholiadau'r Cynulliad, ni waeth beth yw eu cenedligrwydd neu eu dinasyddiaeth. 

Mae'r rhain yn faterion cymhleth, sy'n cynnwys egwyddorion cyfansoddiadol sylfaenol ynglŷn â beth mae'n ei olygu i fod yn ddinesydd, yn ogystal ag ystyriaeth fanwl o'r trefniadau gweinyddol sy'n ofynnol er mwyn gweithredu unrhyw newidiadau o'r fath. Ar y sail honno, mae Comisiwn y Cynulliad wedi penderfynu peidio ag ymestyn y fasnachfraint i bawb sy'n byw yn gyfreithiol yma. 

Yn y gorffennol, awgrymodd Llywodraeth Cymru ei bod hefyd yn ystyried p'un a dylai'r hawl i bleidleisio mewn etholiadau lleol gael ei ymestyn i bob un sy'n byw'n gyfreithiol yng Nghymru, waeth beth fo'u dinasyddiaeth neu genedligrwydd, o 2022. Bydd y Comisiwn yn gwylio datblygiadau cynigion Llywodraeth Cymru gyda diddordeb.

Roedd eich ymgynghoriad yn gofyn ynghylch p'un a oedd argymhellion y Comisiwn Etholiadol ar drin costau ymgyrchu etholiadol yn ymwneud â chyfieithu ac anableddau unigolion. A fydd y materion hyn yn cael eu cynnwys yn y Bil?

Ymgynghorodd Comisiwn y Cynulliad ar argymhellion y Comisiwn Etholiadol y dylid eithrio rhai costau o derfynau gwariant etholiadol pleidiau gwleidyddol ac ymgeiswyr. 

Canfu ymgynghoriad y Comisiwn fod cefnogaeth sylweddol i weithredu argymhellion y Comisiwn Etholiadol. 

Trosglwyddwyd y pwerau i weithredu’r argymhellion hyn yn ddiweddar i Weinidogion Cymru yn ddiweddar yn sgil Gorchymyn Gweinidogion Cymru (Trosglwyddo Swyddogaethau) 2018. Mae'r Comisiwn felly'n trafod gyda Llywodraeth Cymru p'un a all Gweinidogion ymdrin â'r materion hyn drwy is-ddeddfwriaeth. Byddai dull gweithredu o’r fath yn caniatáu mynd i’r afael â’r materion hyn ochr yn ochr â materion eraill o ran rheoleiddio etholiadol.

Pam mae angen i chi newid y rheolau ynghylch pwy sy'n methu â bod yn Aelod o'r Cynulliad?

Nid yw pawb yn gymwys i fod yn Aelod Cynulliad. Mae Deddf Llywodraeth Cymru 2006 a deddfwriaeth arall yn gwahardd rhai pobl rhag bod yn Aelodau o'r Cynulliad. (Mae hyn yn cynnwys, er enghraifft, ASau, barnwyr, gweision sifil a swyddogion y Cynulliad). 

Ar hyn o bryd, mae pob rheswm dros anghymhwyso yn gwahardd person rhag sefyll i'w ethol i'r Cynulliad. Wedi iddynt gael eu henwebu, rhaid i ymgeiswyr ddatgan nad ydynt wedi'u hanghymhwyso rhag bod yn Aelodau o'r Cynulliad. Os ydynt yn ymwybodol eu bod wedi'u hanghymhwyso, nid ydynt yn cael sefyll i'w hethol. Mae hyn yn golygu y bydd yn rhaid i berson sydd mewn swydd neu rôl sy'n ei anghymhwyso roi'r gorau i'w gyflogaeth er mwyn sefyll i'w ethol i'r Cynulliad. 

Mae Comisiwn y Cynulliad am alluogi ac annog mwy o bobl i sefyll i'w hethol. Er mwyn cyflawni'r nod hwn, mae Comisiwn y Cynulliad yn bwriadu newid y gyfraith fel bod y rhan fwyaf o'r rhesymau dros anghymhwyso yn gwahardd person rhag cymryd sedd yn y Cynulliad ond nid rhag sefyll i'w ethol. Byddai hyn yn caniatáu i fwy o bobl sefyll i'w hethol a rhoi'r gorau i'r swydd neu'r rôl sy'n eu hanghymhwyso dim ond os cânt eu hethol. 

Byddai'r newidiadau hefyd yn gwneud y rheolau ynghylch anghymhwyso yn fwy eglur drwy eu gosod mewn un darn o gyfraith. 

Mae'r cynnig hwn ac eraill yn ymwneud ag anghymhwyso yn seiliedig ar argymhellion a wnaed gan Bwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol y Pedwerydd Cynulliad yn ei adroddiad ynghylch anghymhwyso.  

Daeth y cynigion yn rhan o'r ymgynghoriad 'Creu Senedd i Gymru'. Roedd 34 y cant o'r ymatebion i gwestiwn ynghylch anghymhwyso yn cytuno y dylid gweithredu argymhellion y Pwyllgor drwy ddeddfwriaeth. Dim ond 13 y cant a oedd yn anghytuno, ac nid oedd y gweddill yn mynegi barn.

Pam ydych chi'n cynnig anghymhwyso Aelodau Tŷ'r Arglwyddi rhag bod yn Aelodau'r Cynulliad?

Mae holl gynigion Comisiwn y Cynulliad yn ymwneud ag anghymhwyso yn seiliedig ar argymhellion a wnaed gan Bwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol y Pedwerydd Cynulliad yn ei adroddiad ynghylch anghymhwyso, a oedd yn nodi:  

“Rydym yn fodlon y gallai gwrthdaro godi rhwng buddiannau pan mae'r gallu gan rywun i wasanaethau dwy ddeddfwrfa sy'n craffu ar ddeddfwriaeth sylfaenol ac is-ddeddfwriaeth a fydd o bosibl yn delio â’r un maes polisi. 

Ar sail, argymhelliad y Pwyllgor oedd “bod Llywodraeth y DU yn gwahardd yr arfer o sefyll fel Aelod Cynulliad ac fel Aelod o Dŷ‘r Arglwyddi, ond na ddylai’r gwaharddiad fod yn berthnasol i unrhyw un sydd ar hyn o bryd yn gwasanaethu fel aelod o'r ddau sefydliad.” 

Cynnig y Comisiwn yw anghymhwyso aelodau Tŷ'r Arglwyddi oni bai eu bod wedi gwneud cais am absenoldeb o Dŷ'r Arglwyddi. Gall Aelodau Tŷ'r Arglwyddi gymryd cyfnod o absenoldeb o Dŷ'r Arglwyddi, er enghraifft er mwyn gwasanaethu fel Barnwyr yn y Goruchaf Lys (ni chaiff person fod yn aelod o Dŷ'r Arglwyddi a Barnwr yn y Goruchaf Lys ar yr un pryd ). 

Ni fyddai aelodau Tŷ'r Arglwyddi yn cael eu hanghymhwyso tan etholiad nesaf y Cynulliad. Byddai hyn yn sicrhau na fydd y newid yn effeithio ar unrhyw un sy'n gwasanaethu ar hyn o bryd fel Aelod o'r Cynulliad ac fel aelod o Dŷ'r Arglwyddi. 

Daeth y cynnig hwn yn rhan o'r ymgynghoriad 'Creu Senedd i Gymru'. Roedd 34 y cant o'r rhai a ymatebodd i gwestiwn ynghylch anghymhwyso yn cytuno y dylid gweithredu argymhellion y Pwyllgor drwy ddeddfwriaeth. Dim ond 13 y cant a oedd yn anghytuno, ac nid oedd y gweddill yn mynegi barn.

Pam bod hyn yn flaenoriaeth nawr o ystyried materion pwysig eraill a phwysau ariannol?

Mae llawer o flaenoriaethau a heriau pwysig yng Nghymru. Swydd y Cynulliad Cenedlaethol yw cynrychioli buddiannau Cymru a’i phobl, yn deddfu ar gyfer Cymru ac yn dwyn Llywodraeth Cymru i gyfrif. Gyda chymaint o faterion i'w hystyried, mae'n iawn ein bod yn sicrhau bod ein senedd mor effeithiol, hygyrch ac amrywiol â phosib ac yn gallu gweithredu ar y materion sy'n bwysig i bobl Cymru. 

Mae canlyniadau'r ymgynghoriad yn awgrymu cefnogaeth gan y cyhoedd i gyflwyno'r bleidlais i bobl ifanc 16 oed ac i newid enw'r Cynulliad. 

Llywodraeth Cymru sy'n gwneud penderfyniadau ar wariant ar wasanaethau cyhoeddus. Gwaith y Cynulliad Cenedlaethol yw cadw'r Llywodraeth i gyfrif ar sut mae'n gwario ei chyllideb o tua £16 biliwn. Barn Comisiwn Silk oedd: 

"Mae craffu da yn golygu deddfwriaeth dda, ac mae deddfwriaeth dda yn talu amdani ei hun.” 

Bydd costau'r cynigion deddfwriaethol yn cael eu nodi yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol sy'n cyd-fynd ag unrhyw Fil. Bydd y Cynulliad a'i bwyllgorau yn ystyried y costau hyn fel rhan o'u gwaith craffu ar y cynigion

Pwy wnaethoch chi ymgynghori â nhw ar y diwygiadau arfaethedig? Sut oedd pobl yn gallu cymryd rhan

Gwnaeth y Comisiwn ymdrech sylweddol i wneud y broses ymgynghori mor hygyrch â phosib. Yn ogystal â dogfen ymgynghori ffurfiol, cyhoeddodd ddeunyddiau ymgynghori Easy Read, a microwefan hygyrch gydag arolygon ar-lein i helpu pobl i ymateb ar yr holl faterion neu'r rhai sydd o ddiddordeb iddynt. Yn ogystal â hyrwyddo ar-lein a chyhoeddusrwydd mwy traddodiadol, cynhaliodd y Comisiwn gyfres o gyfarfodydd cyhoeddus ledled Cymru a oedd yn caniatáu dadlau a herio adeiladol. Mae'r Comisiwn yn ddiolchgar i bawb a gymerodd ran a'r rhai wnaeth helpu i gynnal y cyfarfodydd. Yn ogystal, roedd tîm allgymorth y Cynulliad hefyd yn ymwneud yn uniongyrchol â thros 400 o blant a phobl ifanc. 

Cafwyd dros 3,200 o ymatebion i'r ymgynghoriad, o bob rhan o Gymru, gan gynnwys 37 o ymatebion gan sefydliadau.

A ydych chi'n hyderus bod gennych gytundeb gwleidyddol ymhlith yr holl bleidiau ar gyfer y cynigion yn y Bil Senedd ac Etholiadau (Cymru)?

Mae'r Comisiwn yn hyderus bod yna gonsensws gwleidyddol eang o blaid pob un o'r cynigion yn y Bil, gan gynnwys rhoi'r bleidlais i bobl ifanc 16 oed, newid enw'r Cynulliad, a diwygio'r trefniadau anghymhwyso. 

Ar 10 Hydref, cytunodd Aelodau’r Cynulliad o 44 pleidlais i 1 gyda 3 phleidlais wedi ymatal i ganiatáu i Gomisiwn y Cynulliad gyflwyno Bil Senedd ac Etholiadau (Cymru).

Bydd y Bil o'r fath yn ddarostyngedig i brosesau craffu deddfwriaethol y Cynulliad. Fel rhan o'r broses, bydd rhaid i'r Bil gael “uwch-fwyafrif” yn y cyfnod deddfwriaethol olaf. Mae hyn yn golygu y bydd angen bod o leiaf 40 o Aelodau yn pleidleisio o blaid y Bil.

Pam bod Comisiwn y Cynulliad yn arwain ar y ddeddfwriaeth hon?

Mae Deddf Cymru 2017 yn rhoi'r pŵer i'r Cynulliad wneud penderfyniadau mewn perthynas â maint y sefydliad a sut y mae'r Aelodau'n cael eu hethol. 

Bydd rhaid i'r Bil Senedd ac Etholiadau (Cymru) gael “uwch-fwyafrif” yn y cyfnod deddfwriaethol olaf; Mae hyn yn golygu y bydd angen bod o leiaf 40 o Aelodau yn pleidleisio o blaid y Bil. Mae'n bwysig felly bod y gwaith hwn yn symud ymlaen gyda chefnogaeth drawsbleidiol. Cyhoeddodd y Comisiwn ym mis Tachwedd 2016 y byddai'n edrych i mewn i'r materion hyn. 

Ym mis Chwefror 2018, pleidleisiodd y Cynulliad o blaid penderfyniad y Comisiwn i ymgynghori ar argymhellion adroddiad y Panel Arbenigol ar Ddiwygio Etholiadol y Cynulliad, sef "Senedd sy'n Gweithio i Gymru". 

Dechreuodd y Llywydd a'r Comisiwn ar y gwaith hwn gyda chefnogaeth holl arweinwyr y pleidiau yn y Cynulliad. Drwy gydol y broses, mae'r Comisiwn wedi ymgysylltu â'r holl bleidiau a gynrychiolir yn y Cynulliad.

Ar 10 Hydref, cytunodd Aelodau’r Cynulliad o 44 pleidlais i 1 gyda 3 phleidlais wedi ymatal i ganiatáu i Gomisiwn y Cynulliad gyflwyno Bil Senedd Cymru ac Etholiadau (Cymru).

Beth fydd yn digwydd nesaf?

Bydd Comisiwn y Cynulliad yn cyflwyno deddfwriaeth yn gynnar yn 2019. Bydd hyn yn caniatáu i ni weithredu cam cyntaf diwygio'r Cynulliad cyn etholiad 2021. 

Byddai deddfwriaeth yn ddarostyngedig i brosesau craffu deddfwriaethol y Cynulliad. 

 Bydd rhaid i'r Bil Senedd ac Etholiadau (Cymru) gael “uwch-fwyafrif” yn y cyfnod deddfwriaethol olaf; Mae hyn yn golygu y bydd angen bod o leiaf 40 o Aelodau yn pleidleisio o blaid y Bil.


Title


 
 


Rhaglen ddiwygio'r Cynulliad

Mae Comisiwn Cynulliad Cenedlaethol Cymru wedi cyhoeddi ei gynlluniau i ddatblygu prif elfennau o'i raglen i ddiwygio senedd Cymru.  

Darllenwch ragor

 
Mae eich barn yn bwysig

Eich Cynulliad chi ydym ni, ac rydym ni yma i’ch cynrychioli chi.

Darllenwch ragor am sut y gallwch helpu i lywio ein gwaith.

Mynnwch y wybodaeth ddiweddaraf

Cofrestrwch i dderbyn diweddariadau e-bost am waith diwygio Comisiwn y Cynulliad

Mynnwch y wybodaeth ddiweddaraf

 

 


Partners & Help